Weinig onderwerpen worden zo vaak besproken als de overgang, en meestal niet in de meest positieve zin.
Opvliegers, slapeloze nachten, stemmingswisselingen en andere lichamelijke klachten worden genoemd als de onvermijdelijke realiteit. Het lijkt vaak een beproeving die vrouwen moeten doorstaan.
Maar is de overgang werkelijk een gruwel, zoals het zich voordoet? Of is het eerder een godsgeschenk dat een waardevolle boodschap in zich draagt?
Wat is de overgang?
Fysiologisch gezien markeert de overgang het einde van de vruchtbare fase in het leven van een vrouw. De productie van oestrogeen en progesteron neemt af, waardoor de menstruatie uiteindelijk stopt. Dit hormonale verschuivingsproces kan gepaard gaan met fysieke en emotionele uitdagingen.
De daling van oestrogeen heeft impact op het zenuwstelsel, de botten, het metabolisme en het cognitieve functioneren. Tegelijkertijd zorgt het ervoor dat energie die voorheen naar vruchtbaarheid ging, vrijkomt voor andere vormen van bewustwording.
Een systemisch perspectief op de overgang
De overgang is niet alleen een persoonlijke verandering, maar beïnvloedt ook jouw rol binnen het systeem waarin je je begeeft: het gezin, werk en samenleving. In deze periode veranderen vaak de verantwoordelijkheden: kinderen worden zelfstandiger en de focus op werk kan verschuiven.
Dit roept vragen op zoals: Hoe verandert mijn rol nu de kinderen uit huis zijn? Welke betekenis heeft mijn werk nu voor mij?
De overgang door de eeuwen heen
In traditionele samenlevingen werd de overgang vaak anders benaderd dan in de moderne tijd. Terwijl we nu vooral spreken over verlies (van jeugd, vruchtbaarheid, schoonheid), werd deze fase in sommige culturen juist gezien als de overgang naar wijsheid en spirituele kracht.
Bij veel inheemse volkeren werden oudere vrouwen gezien als wijze dragers van kennis. Ze gaven advies, brachten heling en stonden bekend om hun diepe verbinding met de spirituele wereld.
In het Westen is de eerbied voor ouderdom verschoven naar een ideaal van eeuwige jeugd. Dit heeft invloed op het zelfbeeld van vrouwen en doet de diepere wijsheid van deze levensfase vergeten.
Wat kunnen we leren van het sjamanistische Levenswiel?
Veel sjamanistische tradities werken met het concept van het Levenswiel, waarin de verschillende levensfasen hun eigen kwaliteiten hebben:
De lente
De jonge vrouw, de maagd: een tijd van groeien. De wereld roept, alles ontluikt. Het Zelf wordt wakker in relatie tot het grotere geheel.
De zomer
De moeder, de vruchtbare vrouw: een tijd van creëren. Het leven staat in volle bloei, je bouwt aan relaties, projecten en draagt zorg voor anderen. Er is overgave aan het leven.
De herfst
De wijze vrouw, de tijd van overgang: een fase van bezinning en reflectie. Dit is een tijd om oude pijn te erkennen en los te laten. Er wordt waarde gehecht aan wat betekenisvol was.
De winter
De oude vrouw, het onsterfelijke, de wereld van de voorouders: een tijd van verstillen. In de stilte fluistert het weten van de generaties vóór ons. Hier wordt de wijsheid gedragen die niet geleerd, maar herinnerd wordt.
Klachten als boodschappers
Veel en hevige overgangsklachten kunnen een signaal zijn dat er op meerdere lagen iets om aandacht vraagt. Natuurlijk zijn er fysieke oorzaken, maar het lichaam fungeert ook als boodschapper.
Ben je toe aan meer rust, gezondere voeding, minder stress of alcohol? Of is er misschien iets ouds dat nog gezien wil worden, ingehouden verdriet, pijn of onverwerkte herinneringen? Klopt het pad wat je aan het bewandelen bent?
Juist als je je klachten serieus neemt, kun je ontdekken waar je andere keuzes mag gaan maken.
Hoe verhoudt het mannelijke zich tot de overgang?
Hoewel de overgang voornamelijk als een vrouwelijke ervaring wordt gezien, heeft het ook impact op de balans tussen het mannelijke en vrouwelijke, zowel in onszelf als in onze relaties.
In veel vrouwen verschuift de energie van buiten naar binnen. Van doen naar zijn. Dit heeft invloed op dynamieken in de relatie: wat eerder vanzelfsprekend was, komt ineens op losse schroeven te staan.
Ook mannen maken hun eigen innerlijke overgang door. Bij hen gaat het vaak om een heroriëntatie op identiteit en zingeving. De drang naar externe bevestiging maakt ruimte voor vragen als: Wat voedt mij echt? Waarin schuilt mijn betekenis, mijn bijdrage?
Wanneer je samen met je partner deze fase bewust beleeft, kan er een nieuw evenwicht ontstaan, waarin groei en verbinding hand in hand gaan.
Hoe kun je deze overgang bewust beleven?
Begin bij het luisteren naar je lichaam. Wat vraagt het van je? Misschien heeft het behoefte aan meer rust, andere voeding of zachtere beweging.
Oefen met loslaten. Welke delen van je oude identiteit mogen met liefde worden achtergelaten? Wat heeft je gediend, maar is nu klaar?
Sta open voor zelfonderzoek. Juist in het ongemak vind je vaak de poort naar heling. Oude pijnen kunnen zich aandienen. Niet om je te hinderen, maar om eindelijk gezien en verwerkt te worden.
Laat je intuïtie spreken. Vertrouw op het innerlijk weten dat zich steeds sterker aandient. Dit is een tijd om je spirituele verbinding te verdiepen.
Vind een nieuwe vorm van expressie. Of het nu schrijven, schilderen, dansen of stilte is, laat je binnenwereld naar buiten stromen.
Zoek de kracht van verbinding. Deel je ervaring met gelijkgestemden. In herkenning ontstaat steun en zo vinden we onze plek.
Conclusie
De overgang is niet zozeer een einde, maar een poort. Een overgang naar een nieuwe manier van zijn. Het is een tijd van diepe transformatie, waarin je de kans krijgt om los te laten wat niet meer voedt, en ruimte te maken voor iets dat veel dichter bij je wezen ligt.
In plaats van het te zien als verlies, kunnen we deze periode eren als een fase van wijsheid, kracht en spirituele groei. Het woord draagt de boodschap al in zich: over-gang, wat niets anders betekent dan een beweging naar een nieuwe fase.
10 Voedingstips
Wil jij weten wat Marieke heeft geholpen?
Vraag dan het E-book aan waarin zij je haar 10 beste voedingstips met je deelt:
Nieuwsgierig naar Voeding 5D?
Check mijn Diensten, neem een kijkje op de Agenda of neem vandaag nog CONTACT op, dan vertel ik je meer!
ir. Marieke de Zwaan
Keynote spreker voeding 5D, systemisch coach & trainer
Marieke de Zwaan (ir. TU Delft, 2001) is keynote spreker voeding & vitaliteit en coach op het gebied van vitaliteit & leiderschap met specialisatie in hoogbegaafdheid, engineers en analytisch ingestelde professionals. Na een decennium van reizen door Amerika, Australië en Brazilië transformeerde zij van meer dan twintig jaar chronisch ziek, migraine en burn-out, naar optimale vitaliteit. Niet door de juiste regels te volgen, maar door anders te leren kijken. Sinds 2012 inspireert zij als spreker en coach mensen en organisaties in binnen- en buitenland. Haar kracht ligt in een systemisch perspectief: ze ziet wat er onder de oppervlakte speelt, in mensen én in organisaties. Daardoor wordt zij gevraagd voor uiteenlopende contexten van keynotes voor internationale bedrijven en technische organisaties tot individuele coachtrajecten op het snijvlak van vitaliteit, leiderschap en leefstijl.